Felis silvestris

żbik europejski

Felis silvestris

żbik europejski

Wygląd

To jeden z dwóch dzikich kotów Polski, a jedyny dziki kot Wielkiej Brytanii. Zasiedla Europę i wschodnią Rosję. Żbik jest wielkości kota domowego. Ma szeroką głowę i uszy rozstawione daleko od siebie.

Futro żbika zmienia się w różnych porach roku, jako że kot narażony jest na skrajne warunki atmosferyczne. Zimą sierść jest gęsta i długa, a latem kot robi się szczuplejszy i lżejszy. Mimo że żbik ma dłuższe nogi niż kot domowy, zimą wyglądają, jakby były znacznie krótsze. Kolor żbika można określić jako mieszankę szarego z brązowym, w różnej proporcji. Każdy osobnik ma wzór z ciemnych pasków na czole i ciemną linię wzdłuż kręgosłupa.

Proporcjonalny do reszty ciała ogon żbika ma szeroką końcówkę. Zakończony jest kilkoma czarnymi pierścieniami, a koniuszek wygląda jak zamoczony w atramencie.

Żbik ma cztery palce w tylnych łapkach, a pięć w przednich. Pazury są zakrzywione i kot chowa je, gdy nie są potrzebne. To kot o skośnych źrenicach z oczami posiadającymi wewnętrzną membranę, która zastępuje powiekę.

Zachowanie

Ten europejski kot upodobał sobie lasy, stepy i tereny pokryte zaroślami. Żbik lubi też zbiorniki wodne i można spotkać go na brzegach mórz i w okolicach bagien. Nie jest to jednak takie proste, bo ten kot unika kontaktu z ludźmi.

Żbik to samotnik i nocny łowca. Zaobserwowano jednak, że te koty porozumiewają się z sąsiadami poprzez zapach, dźwięk, a czasem nawet bezpośrednie spotkania.

Żbik potrafi wspinać się na drzewa i bardzo często spędza czas w ich gałęziach. Poluje jednak wyłącznie na ziemi, planując atak na ofiarę znienacka. Ich podstawowe źródło pożywienia stanowią myszy, szczury i krety. Uzupełniająco żbiki polują też na inne małe zwierzęta jak żaby, insekty, jaszczurki, ptaki lub skunksy. Żbik europejski nie pogardzi też zwierzyną pozostawioną przez innego drapieżnika.

Żbiki mają tak świetny słuch, że słyszą nawet ultradźwięki, dzięki którym są w stanie złapać ofiarę, nie widząc jej. Ich wzrok jest przystosowany do pół-mroku i ma dużą głębię, co pozwala kotom dostrzec nawet małe ruchy.

Żbiki mają gruczoły zapachowe na czole, w okolicy ust i przy ogonie. Pocierając nimi o przedmioty zaznaczają swoje terytorium. Samce dodatkowo używają w tym celu moczu.

Porozumiewają się też za pomocą sygnałów wizualnych jak stroszenie futra, miny, obnażanie kłów czy machanie ogonem. Żbiki potrafią wydawać też różne nieprzyjemne dźwięki i przyjemne mruczenie.

Sezon godowy trwa od stycznia do marca i w tym czasie zwiększa się aktywność wokalna żbików. Kociaki rodzą się na wiosnę w kwietniu lub maju z zamkniętymi oczkami i niezdolnością do poruszania się. Po dziesięciu dniach zaczynają otwierać oczka na nowy świat.

Już po trzydziestu dniach maluchy zaczynają jeść mięso. Samodzielnego polowania uczą się jednak po mniej więcej trzech miesiącach od urodzenia, gdy matka przynosi im ranne zwierzę do praktyki zabijania. Kocięta dorastają w różnym tempie, niektóre są w stanie żyć samodzielnie w wieku pięciu miesięcy, a inne dopiero po dziesięciu. Dojrzałość płciową zarówno samce, jak i samice osiągają przed skończeniem pierwszego roku życia.

Gdy samce wyczują samicę w rui, wszystkie zmierzają w jej kierunku. Próbując zdobyć jej uwagę, wyją, piszczą i walczą między sobą. Kotka współżyje z wieloma samcami i kociaki z jednego miotu mogą mieć dzięki temu różnych ojców.

Zagrożenia

Populacja żbika europejskiego cały czas maleje, jednak jest przydzielona do grupy zagrożonych gatunków, którą specjaliści się nie przejmują.
Dużym zagrożeniem dla czystości genetycznej żbików są zdziczałe koty. W Szkocji aż 88% dziko żyjących kotów to mieszanki kota domowego ze żbikiem. W tym kraju żbik jest też postrzegany jako szkodnik i nielegalnie tępiony.

Zdziczałe koty domowe przejawiają inne zachowania, jak na przykład formowanie kolonii ze ścisłą hierarchią i mieszanki żbika z kotem domowym mogą nie pasować do żadnego gatunku.

Żbikom zagraża również tępienie ich podstawowej zdobyczy przez ludzi oraz przekształcanie dzikich terenów w zagospodarowane.

Naturalnym zagrożeniem dla kociąt są wilki, lisy, inne koty czy nawet drapieżne ptaki. Dorosłe żbiki są bardzo zajadłe i potrafią się obronić nawet przed dużo większymi zwierzętami.

Autor: Małgorzata Banaszkiewicz

kot pustynny
Felis margarita
ocelot nadrzewny - margaj
Leopardus wiedii
lampart plamisty
Panthera pardus

jak możesz pomóc

Wesprzyj nas

Jeśli chcesz pomóc nam ratować zagrożone gatunki kotów, możesz wpłacić darowiznę. Sam ustal kwotę, którą wpłacisz w imię ochrony tych pięknych zwierząt. W ramach podziękowania za darowiznę minimum 10 zł otrzymasz od nas kod, uprawniający do pobrania jednej z setek tapet na komputer i telefon.

wesprzyj fundację